मनमोहक गजराम पर्वत

महाभारत पर्वत शृङ्खलाको ओझेलमा परेको एउटा सुन्दर गन्तव्य

कमल नेपाल । बेथानचोक

नेपालको बागमती प्रदेश अन्तर्गत काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित गजराम पर्वत प्राकृतिक सुन्दरता र आध्यात्मिक शक्तिको एउटा गजबको सङ्गम हो। समुद्र सतहदेखि ३,००० मिटरको उचाइमा रहेको यो ठाउँ भौगोलिक दृष्टिकोणले प्रख्यात महाभारत पर्वत शृङ्खलामा पर्दछ। यो गन्तव्य पछिल्लो समय निकै लोकप्रिय बनेको बेथानचोक नारायणस्थानबाट झन्डै २ किलोमिटर उत्तर-पूर्वमा पर्छ।

काठमाडौंबाट ठीक दक्षिणमा रहेका सबैभन्दा अघिल्ला डाँडाहरूमध्ये बेथानचोक नारायणस्थान, माउन्ट महाभारत (‘रकी माउन्टेन’) र गजराम पर्वत मुख्य हुन्। यी डाँडाहरू निकै अग्ला र थुम्का थुम्की परेका भएकाले यो क्षेत्रलाई अचेल “डाँडाहरूको राजा” (The King of Hills) पनि भन्न थालिएको छ। यो डाँडा काट्ने बित्तिकै भूबनोट तल चुरे पहाडतिर झर्छ र त्यहाँबाट तराईको विशाल समथर मैदान सुरु हुन्छ।

भौगोलिक बनोट र ३६०-डिग्रीको दृश्यमध्य पहाडी क्षेत्र (Lesser Himalayas) मा पर्ने गजराम पर्वत यस्तो ठाउँ हो, जहाँबाट चारैतिरका आँखै लोभ्याउने दृश्यहरू प्रष्ट देखिन्छन्:हिमालको लस्कर: मौसम सफा भएको दिन यहाँबाट ८,००0 मिटरभन्दा अग्ला संसारका ८ वटा हिमचुचुराहरू (७ वटा नेपालका र १ वटा चीनको) सजिलै देख्न सकिन्छ। पूर्वको मकालु हिमालदेखि पश्चिमको धवलागिरीसम्म फैलिएको हिमशृङ्खलाको दृश्य यहाँबाट अद्भुत देखिन्छ।

उत्तर र दक्षिणको भिन्नता: उत्तरतिर हेर्दा अग्ला हिमाल र पहाडका टाकुराहरू देखिन्छन् भने दक्षिणतिर हेर्दा चुरेका डाँडा, तराईको उर्वर भूमि र पर भारतको विहारसम्मको क्षेत्र आँखा अगाडि छाउँछ।सूर्योदय र सूर्यास्त: यो एउटै यस्तो अनौठो डाँडा हो जहाँबाट बिहानको पहिलो सुनौलो सूर्योदय र बेलुकीको सिन्दूरे सूर्यास्त दुवैको मज्जा लिन सकिन्छ।रात्रिकालीन दृश्य र तारा अवलोकन: यहाँबाट रातको समयमा टाढा-टाढाका सहर र गाउँमा बलेका बत्तीहरू निकै आकर्षक देखिन्छन्। साथै, राती ताराहरू हेर्न (Stargazing) र पूर्णिमाको रातमा ध्यान (Full Moon Retreats) गर्नका लागि यो ठाउँ मानिसहरूको रोजाइमा पर्न थालेको छ।

प्राकृतिक सम्पदा र जैविक विविधतागजराम पर्वत सदाबहार र घना जङ्गलले घेरिएको वन्यजन्तु र वनस्पतिको एउटा सुरक्षित वासस्थान हो, जसले यहाँ आउने थकित यात्रुलाई तत्काल शान्तिको अनुभूति गराउँछ।बोटबिरुवा र जडीबुटी: यहाँका भिरालो डाँडाहरूमा ६ प्रजातिका लालीगुराँस र मौसम अनुसार फुल्ने अनगिन्ती जङ्गली फूलहरू देख्न पाइन्छ। यस जङ्गलमा २०० भन्दा बढी प्रजातिका बहुमूल्य बुटी र ओखतीहरू पाइने विश्वास गरिन्छ।वन्यजन्तु र चराचुरुङ्गी: यहाँको बाक्लो जङ्गलमा बँदेल, रतुवा मृग र घोरल जस्ता जनावरका साथै मुनाल जस्ता रङ्गीचङ्गी चराहरू रैथाने रूपमा बस्छन्।साहसिक पर्यटन: यहाँ रहेका अजङ्गका अनौठा चट्टान (भीर) र रहस्यमयी गुफाहरूले भूगोल बुझ्न चाहने र रक क्लाइम्बिङ (ढुङ्गामा चढ्ने) सौखिनहरूका लागि राम्रो अवसर दिन्छन्।

सांस्कृतिक र आध्यात्मिक महत्त्व: ‘कान्छी हिमाल’ र ‘नाट्येश्वर महादेव’यहाँका स्थानीय तामाङ समुदायले गजराम पर्वतलाई मायाले ‘कान्छी हिमाल’ भन्छन्। स्थानीय लोककथा अनुसार उत्तरतर्फ लहरै देखिने हिमालहरू ‘आमा’ हुन् भने बेथानचोक-गजरामको यो डाँडा ‘छोरी’ हो। हरेक वर्ष जाडो महिनामा (मंसिरदेखि फागुनसम्म) आमा हिमालले आफ्नी छोरीलाई हिउँको सेतो पछ्यौरी ओढाइदिने जनविश्वास छ। यही हिउँ खेल्नका लागि हिउँदमा काठमाडौंबाट हजारौँ युवाहरू यहाँ ओइरिने गर्छन्। स्थानीय स्तरमा यस ठाउँलाई लप्सीबोटको थुम्का, चुङ्गीडाँडा, झण्डागाडे र चुलीडाँडा पनि भनिन्छ।

नाट्येश्वर महादेव र आध्यात्मिक पर्यटन: गजराम डाँडा ध्यान र साधना गर्नेहरूका लागि एउटा पवित्र स्थल हो। यो शान्त वातावरणमा मन लगाएर ध्यान गर्दा नाट्येश्वर महादेवको दिव्य रूपको दर्शन मिल्ने विश्वास गरिन्छ। सन् २०२० को नवरात्रिमा माउन्ट महाभारत होमस्टे एण्ड रिट्रिटको समन्वयमा ९ जना तान्त्रिक र योगीहरूले यहाँ ९ दिनसम्म कडा अनुष्ठान र ध्यान गरेका थिए, जसको सफलतापछि यहाँ नाट्येश्वर महादेवको ज्योतिर्लिङ्ग प्रकट भएको मानिन्छ।

यस ठाउँलाई ‘वेलनेस टुरिजम’ (स्वास्थ्य र आध्यात्मिक पर्यटन) को केन्द्र बनाउनका लागि माउन्ट महाभारत होमस्टे एण्ड रिट्रिट (बेथानचोक) ले पुनर्जीवन फाउन्डेसन (काठमाडौं) सँग मिलेर यहाँ नाट्येश्वर महादेवको २1 फिट अग्लो त्रिशूल, जानकारीमूलक बोर्डहरू र फोहोर फाल्ने डस्टबिनहरू राखेको छ।पूर्वाधार र स्थानीय विकासबेथानचोकको पर्यटन विकासमा अग्रणी भूमिका खेल्दै आएको माउन्ट महाभारत होमस्टेले यहाँ धेरै विकासका कामहरूमा समन्वय गरेको छ:पैदल मार्ग: स्थानीय वन उपभोक्ता समिति र बागमती प्रदेश पर्यटन कार्यालयको सहयोगमा चुचुरोसम्म सुरक्षित रूपमा उक्लिनका लागि व्यवस्थित पैदल मार्ग (ट्र्याक) बनाइएको छ।

महाभारत ट्रेल र काठको घर: नेपाल सरकारको पर्यटन विभागको सहयोगमा यस क्षेत्रलाई बृहत् ‘महाभारत ट्रेल’ सँग जोडिएको छ र हिँड्ने यात्रुहरू सुस्ताउनका लागि एउटा काठको घर (Wooden House) बनाइएको छ। राष्ट्रिय झण्डा: बेथानचोक गाउँपालिकाको सहयोगमा डाँडाको सबैभन्दा उच्च स्थानमा नेपालको ठुलो राष्ट्रिय झण्डा फहराइएको छ।

यो ठाउँ कसका लागि उपयुक्त छ?

गजराम पर्वत आधुनिक र विलासी सुविधाहरू खोज्ने विलासी पर्यटकहरूका लागि होइन। यो त प्रकृतिको काखमा रमाउन चाहने र भीडभाडबाट टाढा हुन चाहनेहरूका लागि एउटा उत्कृष्ट गन्तव्य हो। विशेषगरी:एकान्त खोज्ने लेखक, अनुसन्धानकर्ता र घुमन्तेहरू। योगी, ध्यानी र आध्यात्मिक शान्ति चाहनेहरू। प्राकृतिक प्रकाशमा तस्बिर र भिडियो खिच्न चाहने फोटोग्राफरहरू।चराचुरुङ्गी र जङ्गली जीवन नियाल्न चाहनेहरू।टेन्ट टाँगेर क्याम्पिङ गर्न र स्वस्थ वातावरणमा रमाउन चाहने ब्याकप्याकरहरू।

कसरी पुग्ने?काठमाडौंबाट मात्र ४४ देखि ५० किलोमिटरको दूरीमा रहेको बेथानचोक सहरी कोलाहलबाट उम्किनका लागि सबैभन्दा नजिकको र सुलभ ठाउँ हो।

१. काठमाडौंदेखि ढुङ्खर्क: काठमाडौंको रत्नपार्कबाट बेथानचोक (ढुङ्खर्क) सम्मका लागि सिधै सार्वजनिक बसहरू पाइन्छन्। अथवा, रत्नपार्कबाट बस चढेर ७० मिनेटमा ऐतिहासिक सहर पनौती पुग्न सकिन्छ र त्यहाँबाट अर्को गाडीमा ४५ मिनेट गुडेपछि ढुङ्खर्क पुगिन्छ।

२. ढुङ्खर्कदेखि होमस्टेसम्म: ढुङ्खर्क बसपार्कबाट गाउँको रमाइलो बाटो हुँदै ४५ मिनेटदेखि १ घण्टा पैदल हिँडेपछि माउन्ट महाभारत होमस्टे पुगिन्छ। यो होमस्टेले पर्यटकहरूका लागि बस्ने, खाने र क्याम्पिङका सामानहरूको राम्रो व्यवस्था गरिदिन्छ।

३. होमस्टेदेखि गजराम चुचुरोसम्म: होमस्टेबाट उकालो बाटो हुँदै डेढदेखि दुई घण्टा हिँडेपछि बेथानचोक नारायणस्थान र गजराम पर्वतमा पुगिन्छ, जहाँ क्याम्पिङ गर्नका लागि उत्कृष्ट ठाउँहरू छन्।क्याम्पिङ प्याकेज र सम्पर्क सहरी थकान मेटाउन वा कम खर्चमा एउटा सुन्दर छुट्टी मनाउनका लागि गजराम र बेथानचोक सबैभन्दा राम्रो र किफायती विकल्प हो।क्याम्पिङ प्याकेज खर्च: प्रतिव्यक्ति रु. २,५०० देखि रु. ३,००० सम्म उपलब्ध छन् ।

गजराम पर्वत हाइकिङ तथा क्याम्पिङ (Itinerary) हेर्न यहाँ क्लिक गर्नुहोस्।